Eerst meer onderzoek

Eerst meer onderzoek

Wij starten niet direct met de operatie. U of  uw kind moet nog diverse preoperatieve onderzoeken ondergaan, omdat wij  zo veilig mogelijk willen opereren. We gaan op zoek naar de exacte locatie van de epilepsiehaard. Waar komt het vandaan? Ook onderzoeken we hoe we de risico's van de operatie kunnen minimaliseren. Kunnen we daar veilig opereren? Wat is de kans op beschadiging en verlies van hersenfuncties? Hersenfuncties zijn bijvoorbeeld het vermogen om te bewegen, te praten, te weten waar we zijn, iets te onthouden en te leren  en nog veel meer.

Dit vooronderzoek kan een paar weken, enkele  maanden tot soms wel een jaar tot twee jaar duren. Dit wachten is  vervelend voor u en uw kind, maar hiermee verhogen we wel de kansen op  een goed resultaat. De verpleegkundig specialist epilepsiechirurgie kan u  ondersteunen bij het omgaan met de emotionele druk van het wachten.

MRI-scan

Een MRI-scan (Magnetic Resonance Imaging) is een scan die een serie doorsneden van het hoofd en de hersenen geeft. Bij epilepsie maken we MRI-scans volgens een speciaal epilepsieprotocol. Bij patiënten die verwezen worden vanuit een algemeen ziekenhuis, maken we daarom vaak een nieuwe MRI. Op een MRI vinden we bij een groot deel van de mensen met epilepsie afwijkingen. Een MRI is niet schadelijk, omdat er geen röntgenstraling voor nodig is. Het onderzoek duurt meestal 25 minuten. 

Functionele MRI (f-MRI) 

Met behulp van dit onderzoek kan ook de functie van de hersenen (zoals beweging en taalfunctie) in beeld worden gebracht. Tijdens het scannen wordt u gevraagd een aantal opdrachten uit te voeren (bijv. de hand bewegen of plaatjes benoemen). 

Aanvalsregistratie (EEG en video)

Bij een EEG of hersenfilmpje kijken we naar de elektrische activiteit van de hersenen. Elektroden worden op uw hoofd en bij uw hart geplakt. Ze kunnen kort duren (anderhalf uur) of lang (dagen tot weken). Met lange registraties bekijken we ook de nachtslaap om aanvallen op te sporen. Zo’n video-EEG van een aanval levert de meeste informatie op over wáár epilepsie in de hersenen ontstaat. De wachttijd voor een aanvalsregistratie met langdurig video-EEG kan oplopen tot enkele maanden.

Het onderzoek kan in een epilepsiecentrum plaatsvinden of in de Jack Rabbit kamer van het WKZ. Als ouder slaapt u bij uw kind in een extra bed. 

Slaapdeprivatie EEG

Als een gewoon EEG geen duidelijke diagnose oplevert, spreken we soms een tweede EEG af. Die doen we na slaaponthouding (slaapdeprivatie). U blijft voor het onderzoek dan de hele nacht wakker. Zo’n EEG duurt een uur. Het is de bedoeling dat u uit vermoeidheid tijdens het onderzoek in slaap valt. Na een uur wordt u gewekt en kunt u naar huis. Soms zijn afwijkingen in de hersenen alleen zichtbaar tijdens de slaap. 

MEG

Een MEG is een soort EEG, maar dan meten we magnetische in plaats van elektrische velden. Hersenstroompjes stralen magnetische velden uit. Ze zijn heel moeilijk te meten, omdat ze zo klein zijn. Daarom is kostbare apparatuur nodig. Het prettige van MEG is dat er geen elektroden geplakt hoeven te worden. Dit onderzoek wordt in het VU-mc gedaan. 

SPECT onderzoek

SPECT is een radioactief onderzoek. Bij SPECT willen we de radioactieve stof inspuiten tijdens het begin van een epileptische aanval. De gebruikte radioactieve stof bij SPECT blijft langer radioactief dan bij PET*. De aanval moet tussen 8.00 en 13.30 uur plaatsvinden. Met een SPECT-scan zoeken we de plek waar een aanval begint. We nemen u meestal de dag ervoor al op. U krijgt dan een infuus in de arm en EEG-elektroden geplakt. Wij zijn het enige ziekenhuis in Nederland dat dit onderzoek bij epilepsiepatiënten doet. Het duurt meestal twee weken voordat de uitslag bekend is. 

PET scan

Een PET is een scan waarbij u via een infuus een licht radioactieve stof krijgt ingespoten. Meestal is dat radioactief glucose (suiker). Dit wordt door de hersenen opgenomen. Een gebied dat epilepsie veroorzaakt, verbruikt minder suiker en wordt dus minder radioactief. De radioactiviteit van een PET-scan is niet groot. Het onderzoek is veilig, behalve als u zwanger bent. Vooral een vroege zwangerschap is gevoelig voor radioactieve straling.

Wada-test

Met de Wada-test leggen wij voor zeer korte tijd de activiteiten van één hersenhelft stil. Dit doen we met behulp van een kortwerkend slaapmiddel. Met de test bepalen we twee belangrijke zaken die nodig zijn om veilig te kunnen opereren:

  • Welke hersenhelft is dominant voor taal?
  • Wat is het risico op geheugenproblemen door de operatie? 

U of uw kind wordt twee dagen (één nacht) bij  ons opgenomen. Het onderzoek vindt plaats op de angiokamer van de  afdeling radiologie. Bij kinderen kunnen we vooraf een proef Wada-test doen onder narcose. De Wada-test is heel veilig.

Proef Wada-test
U gaat samen met uw kind naar de angiokamer. De neuroradioloog en de neuropsycholoog onderzoeken dan of uw kind mee kan werken aan de echte test.

Het onderzoek gebeurt in het UMC Utrecht Hersencentrum.

Wat gebeurt er bij een Wada-test?

Uitschakelen en testen hersenhelften
De neuroradioloog brengt via een bloedvat in  de lies een katheter in en schuift deze door tot in de halsslagader. Dit  doen wij onder lokale verdoving. Met het inspuiten van  contrastvloeistof controleren we of de katheter op de juiste plaats zit.  Dit is niet pijnlijk, maar het kan wel een warm gevoel in het hoofd  geven. Vervolgens maken wij foto's van de hersenvaten.

Slaapmiddel
Nu dienen we het slaapmiddel toe en schakelen  de hersenhelft waar we willen opereren, kort uit. De neuropsycholoog  doet vervolgens testjes om te kijken welke taken de 'wakkere'  hersenhelft verricht. Het gaat daarbij om taal en geheugen. De patiënt  moet voorwerpen benoemen, tekeningen beschrijven en wat geheugentestjes  doen.

Na 2 tot 8 minuten is het slaapmiddel  uitgewerkt. Samen bespreken we de uitkomsten om te kijken of we genoeg  weten. Soms willen wij de andere hersenhelft ook testen of doen we meer  testen voor maximale zekerheid. 

Grid-implantatie (elektrodenmatje)

Als wij de epilepsiehaard (nog) niet exact hebben bepaald, kunnen wij met een elektroden-implantatie de epilepsie  goed in kaart brengen. U of uw kind blijft dan enkele weken in het ziekenhuis, zodat wij de aanvallen kunnen registreren. In Nederland vinden de meeste grid-implementaties plaats in het UMC Utrecht Hersencentrum.

Elektrodenmatje op de hersenen
Wij plaatsen een elektrodenmatje (grid) van enkele vierkante centimeters direct onder de schedel op de hersenen in  de buurt van de mogelijke epilepsiehaard. Dit doen we via een operatie, waarbij we een stukje schedelbot verwijderen om een luikje te maken. Wij  leggen vervolgens de dunne elektrodenmatjes op de hersenen en sluiten  de schedel weer. De elektrodendraden komen naar buiten en het hoofd zit  in een tulband.

Operatie
De operatie geschiedt onder narcose en duurt ongeveer vier uur. De grid-implantatie is niet prettig. Hoofdpijn en misselijkheid komen vaak voor, zeker de eerste dagen. Door zwelling rond de wond kan een oog dicht gaan zitten. 

Registratie
Wij onderzoeken de hersenen in de CT-scan en u  of uw kind gaat vervolgens naar de Intensieve Epilepsie Monitoring Unit op de afdeling neurologie in het UMC Utrecht (C3 Oost). Daar [ver]volgen wij de aanvalsregistratie op video en EEG. Door de elektrodenmatjes zien we nu precies waar de aanvallen beginnen.

Testjes
Tussendoor doen wij testjes door kleine stroompjes door de elektroden te laten lopen. Dit is pijnloos. Wel kan een hand of been gaan bewegen of kan de patiënt bepaalde opdrachten niet meer uitvoeren. Wij weten zo waar de gebieden zitten die de armen en benen aansturen en waar de gebieden zitten voor onder meer rekenen, geheugen, taal en oriëntatie. We houden de patiënt 24 uur per dag in de  gaten en u hoort iedere dag hoe het gaat.

Uitslag
Binnen een week na de implantatie verwijderen wij de elektroden. Wij hebben nu inzicht in de locatie van de epilepsiehaard en weten of de epilepsie wel of niet is te opereren. In 10 procent van de gevallen is er geen operatie mogelijk. Dat kan een zware teleurstelling zijn voor u en uw kind. Dit kan tot heftige emoties leiden en allerlei (psycho-somatische) klachten. Wij begeleiden u daarbij en bieden alle ondersteuning. 

Eerst meer onderzoek

Wij starten niet direct met de operatie. U of  uw kind moet nog diverse preoperatieve onderzoeken ondergaan, omdat wij  zo veilig mogelijk willen opereren. We gaan op zoek naar de exacte locatie van de epilepsiehaard. Waar komt het vandaan? Ook onderzoeken we hoe we de risico's van de operatie kunnen minimaliseren. Kunnen we daar veilig opereren? Wat is de kans op beschadiging en verlies van hersenfuncties? Hersenfuncties zijn bijvoorbeeld het vermogen om te bewegen, te praten, te weten waar we zijn, iets te onthouden en te leren  en nog veel meer.

Dit vooronderzoek kan een paar weken, enkele  maanden tot soms wel een jaar tot twee jaar duren. Dit wachten is  vervelend voor u en uw kind, maar hiermee verhogen we wel de kansen op  een goed resultaat. De verpleegkundig specialist epilepsiechirurgie kan u  ondersteunen bij het omgaan met de emotionele druk van het wachten.

MRI-scan

Een MRI-scan (Magnetic Resonance Imaging) is een scan die een serie doorsneden van het hoofd en de hersenen geeft. Bij epilepsie maken we MRI-scans volgens een speciaal epilepsieprotocol. Bij patiënten die verwezen worden vanuit een algemeen ziekenhuis, maken we daarom vaak een nieuwe MRI. Op een MRI vinden we bij een groot deel van de mensen met epilepsie afwijkingen. Een MRI is niet schadelijk, omdat er geen röntgenstraling voor nodig is. Het onderzoek duurt meestal 25 minuten. 

Functionele MRI (f-MRI) 

Met behulp van dit onderzoek kan ook de functie van de hersenen (zoals beweging en taalfunctie) in beeld worden gebracht. Tijdens het scannen wordt u gevraagd een aantal opdrachten uit te voeren (bijv. de hand bewegen of plaatjes benoemen). 

Aanvalsregistratie (EEG en video)

Bij een EEG of hersenfilmpje kijken we naar de elektrische activiteit van de hersenen. Elektroden worden op uw hoofd en bij uw hart geplakt. Ze kunnen kort duren (anderhalf uur) of lang (dagen tot weken). Met lange registraties bekijken we ook de nachtslaap om aanvallen op te sporen. Zo’n video-EEG van een aanval levert de meeste informatie op over wáár epilepsie in de hersenen ontstaat. De wachttijd voor een aanvalsregistratie met langdurig video-EEG kan oplopen tot enkele maanden.

Het onderzoek kan in een epilepsiecentrum plaatsvinden of in de Jack Rabbit kamer van het WKZ. Als ouder slaapt u bij uw kind in een extra bed. 

Slaapdeprivatie EEG

Als een gewoon EEG geen duidelijke diagnose oplevert, spreken we soms een tweede EEG af. Die doen we na slaaponthouding (slaapdeprivatie). U blijft voor het onderzoek dan de hele nacht wakker. Zo’n EEG duurt een uur. Het is de bedoeling dat u uit vermoeidheid tijdens het onderzoek in slaap valt. Na een uur wordt u gewekt en kunt u naar huis. Soms zijn afwijkingen in de hersenen alleen zichtbaar tijdens de slaap. 

MEG

Een MEG is een soort EEG, maar dan meten we magnetische in plaats van elektrische velden. Hersenstroompjes stralen magnetische velden uit. Ze zijn heel moeilijk te meten, omdat ze zo klein zijn. Daarom is kostbare apparatuur nodig. Het prettige van MEG is dat er geen elektroden geplakt hoeven te worden. Dit onderzoek wordt in het VU-mc gedaan. 

SPECT onderzoek

SPECT is een radioactief onderzoek. Bij SPECT willen we de radioactieve stof inspuiten tijdens het begin van een epileptische aanval. De gebruikte radioactieve stof bij SPECT blijft langer radioactief dan bij PET*. De aanval moet tussen 8.00 en 13.30 uur plaatsvinden. Met een SPECT-scan zoeken we de plek waar een aanval begint. We nemen u meestal de dag ervoor al op. U krijgt dan een infuus in de arm en EEG-elektroden geplakt. Wij zijn het enige ziekenhuis in Nederland dat dit onderzoek bij epilepsiepatiënten doet. Het duurt meestal twee weken voordat de uitslag bekend is. 

PET scan

Een PET is een scan waarbij u via een infuus een licht radioactieve stof krijgt ingespoten. Meestal is dat radioactief glucose (suiker). Dit wordt door de hersenen opgenomen. Een gebied dat epilepsie veroorzaakt, verbruikt minder suiker en wordt dus minder radioactief. De radioactiviteit van een PET-scan is niet groot. Het onderzoek is veilig, behalve als u zwanger bent. Vooral een vroege zwangerschap is gevoelig voor radioactieve straling.

Wada-test

Met de Wada-test leggen wij voor zeer korte tijd de activiteiten van één hersenhelft stil. Dit doen we met behulp van een kortwerkend slaapmiddel. Met de test bepalen we twee belangrijke zaken die nodig zijn om veilig te kunnen opereren:

  • Welke hersenhelft is dominant voor taal?
  • Wat is het risico op geheugenproblemen door de operatie? 

U of uw kind wordt twee dagen (één nacht) bij  ons opgenomen. Het onderzoek vindt plaats op de angiokamer van de  afdeling radiologie. Bij kinderen kunnen we vooraf een proef Wada-test doen onder narcose. De Wada-test is heel veilig.

Proef Wada-test
U gaat samen met uw kind naar de angiokamer. De neuroradioloog en de neuropsycholoog onderzoeken dan of uw kind mee kan werken aan de echte test.

Het onderzoek gebeurt in het UMC Utrecht Hersencentrum.

Wat gebeurt er bij een Wada-test?

Uitschakelen en testen hersenhelften
De neuroradioloog brengt via een bloedvat in  de lies een katheter in en schuift deze door tot in de halsslagader. Dit  doen wij onder lokale verdoving. Met het inspuiten van  contrastvloeistof controleren we of de katheter op de juiste plaats zit.  Dit is niet pijnlijk, maar het kan wel een warm gevoel in het hoofd  geven. Vervolgens maken wij foto's van de hersenvaten.

Slaapmiddel
Nu dienen we het slaapmiddel toe en schakelen  de hersenhelft waar we willen opereren, kort uit. De neuropsycholoog  doet vervolgens testjes om te kijken welke taken de 'wakkere'  hersenhelft verricht. Het gaat daarbij om taal en geheugen. De patiënt  moet voorwerpen benoemen, tekeningen beschrijven en wat geheugentestjes  doen.

Na 2 tot 8 minuten is het slaapmiddel  uitgewerkt. Samen bespreken we de uitkomsten om te kijken of we genoeg  weten. Soms willen wij de andere hersenhelft ook testen of doen we meer  testen voor maximale zekerheid. 

Grid-implantatie (elektrodenmatje)

Als wij de epilepsiehaard (nog) niet exact hebben bepaald, kunnen wij met een elektroden-implantatie de epilepsie  goed in kaart brengen. U of uw kind blijft dan enkele weken in het ziekenhuis, zodat wij de aanvallen kunnen registreren. In Nederland vinden de meeste grid-implementaties plaats in het UMC Utrecht Hersencentrum.

Elektrodenmatje op de hersenen
Wij plaatsen een elektrodenmatje (grid) van enkele vierkante centimeters direct onder de schedel op de hersenen in  de buurt van de mogelijke epilepsiehaard. Dit doen we via een operatie, waarbij we een stukje schedelbot verwijderen om een luikje te maken. Wij  leggen vervolgens de dunne elektrodenmatjes op de hersenen en sluiten  de schedel weer. De elektrodendraden komen naar buiten en het hoofd zit  in een tulband.

Operatie
De operatie geschiedt onder narcose en duurt ongeveer vier uur. De grid-implantatie is niet prettig. Hoofdpijn en misselijkheid komen vaak voor, zeker de eerste dagen. Door zwelling rond de wond kan een oog dicht gaan zitten. 

Registratie
Wij onderzoeken de hersenen in de CT-scan en u  of uw kind gaat vervolgens naar de Intensieve Epilepsie Monitoring Unit op de afdeling neurologie in het UMC Utrecht (C3 Oost). Daar [ver]volgen wij de aanvalsregistratie op video en EEG. Door de elektrodenmatjes zien we nu precies waar de aanvallen beginnen.

Testjes
Tussendoor doen wij testjes door kleine stroompjes door de elektroden te laten lopen. Dit is pijnloos. Wel kan een hand of been gaan bewegen of kan de patiënt bepaalde opdrachten niet meer uitvoeren. Wij weten zo waar de gebieden zitten die de armen en benen aansturen en waar de gebieden zitten voor onder meer rekenen, geheugen, taal en oriëntatie. We houden de patiënt 24 uur per dag in de  gaten en u hoort iedere dag hoe het gaat.

Uitslag
Binnen een week na de implantatie verwijderen wij de elektroden. Wij hebben nu inzicht in de locatie van de epilepsiehaard en weten of de epilepsie wel of niet is te opereren. In 10 procent van de gevallen is er geen operatie mogelijk. Dat kan een zware teleurstelling zijn voor u en uw kind. Dit kan tot heftige emoties leiden en allerlei (psycho-somatische) klachten. Wij begeleiden u daarbij en bieden alle ondersteuning.