Onderzoek bij (vermoeden van) suïcidaliteit

Veiligheid, somatische behandeling,
setting
  • Professionals moeten oog hebben voor de directe noodzaak van behandeling van de somatische toestand.
  • Professionals moeten oog hebben voor het verhinderen van de toegang tot middelen waarmee iemand zich zou kunnen beschadigen.
  • Professionals moeten kunnen rekenen op bijstand van hulpdiensten (politie, brandweer, ambulance). In zorginstellingen moeten professionals daarnaast een beroep kunnen doen op collega’s en indien aanwezig op beveiligingspersoneel.
  • Als de veiligheid van de patiënt niet gegarandeerd is, kunnen onvrijwillige opname en dwangmaatregelen nodig zijn. Het handelen moet allereerst gericht zijn op de veiligheid; direct daarna op de juridische afhandeling en herstel van wederkerigheid in de  behandelrelatie.
  • Suïcidaal gedrag kent een wisselend beloop. Het onderzoek naar de suïcidale toestand moet geregeld herhaald worden.
  • Let op tijdens transitiemomenten (bij  overplaatsing naar een andere behandelsetting en bij ontslag) en maak goede afspraken in het veiligheidsplan, signaleringsplan of behandelplan (zie ‘behandeling’).
Contact maken

Zeker bij geïntoxiceerde patiënten of bij ernstig somatisch zieke patiënten kan het onderzoek niet of niet volledig mogelijk zijn. Dan moet het verzamelen van meer complete informatie uitgesteld worden tot een later moment en/of de informatie moet via naasten verkregen worden. Veiligheid en continuïteit van zorg kunnen op dat moment eerste prioriteit zijn.

Betrek naasten
  • Streef naar instemming van patiënt (en diens naasten) met het betrekken van de naasten bij de zorg.
  • Bij wilsonbekwaamheid moet altijd de (wettelijk) vertegenwoordiger betrokken worden.
  • De mate waarin naasten bij de zorg betrokken kunnen worden, is afhankelijk van hun draagkracht en bereidheid.
  • Weeg het recht op privacy en het beroepsgeheim af tegen veiligheid en mogelijk ernstig nadeel door het (niet) bij de zorg betrekken van naasten.
  • De patiënt moet de mogelijkheid hebben om vertrouwelijke zaken met uitsluitend de onderzoeker te bespreken.
  • Bij jongeren is het sterk aan te bevelen om vooral de ouders bij de zorg te betrekken
  • Bij kinderen jonger dan 12 jaar moeten ouders die het ouderlijke gezag hebben betrokken worden. Jongeren tussen 12 en 16 jaar hebben met de ouders een gedeeld recht op het sluiten van een behandelovereenkomst. Vanaf 16 jaar is de instemming van de ouders wettelijk niet meer noodzakelijk.
Screening suïcide-risico inschatten

Gebruik een hiërarchie van oriënterende vragen, oplopend van algemeen naar specifiek, bijvoorbeeld: 

  • Hoe gaat het met u?
  • Hoe ziet u de toekomst op dit moment?
  • Ziet u voor zichzelf nog enige toekomst?
  • Hebt u wel eens het idee dat het leven niet meer de moeite waard is?
  • Denkt u wel eens aan de dood; wat zijn dat voor gedachten?
  • Denkt u wel eens dat u een einde aan uw leven  zou willen maken? Bij aanwijzingen voor suïcidegedachten moet de inhoud  zo concreet mogelijk worden nagevraagd.

Gedachten en gebeurtenissen die aanleiding waren voor het onderzoek

  • Hebt u gedachten aan zelfmoord? Denkt u dat u dood beter af bent?
  • Hebt u plannen om zelfmoord te plegen?
  • Hoe zien die plannen er uit? Welke methoden hebt u overwogen?
  • Welke voorbereidingen hebt u getroffen?
  • Hoeveel haast hebt u om uw plannen uit te voeren?

Na een suïcidepoging

  • Hoe was de situatie? (doorvragen)
  • Wat hebt u gedaan? (doorvragen)
  • Wat waren uw gedachten daarbij? (doorvragen)

Recente voorgeschiedenis

  • Hoe lang speelt dit al? Hoe was dit in de laatste weken?
  • Hoe vaak had u deze gedachten? Hoe vaak per dag (tienmaal, honderdmaal? Meer nog?)
  • Hebt u terugkerend kwellende gedachten? Wat denkt u op zo’n moment?
  • Wat zijn aanleidingen voor u om zo te denken?
  • Hoeveel tijd bent u per dag bezig met deze gedachten? (Vier uur? Acht uur? Meer nog?)
  • Hebt u plannen gehad of gemaakt om uzelf iets aan te doen?
  • Hebt u geprobeerd om een einde aan uw leven te maken?

Ruimere voorgeschiedenis

  • Bent u wel eens eerder zo wanhopig geweest?
  • Hebt u ooit eerder een periode gehad waarin u deze gedachten gehad? Wat was er toen aan de hand?
  • Hebt u ooit eerder geprobeerd een einde aan uw leven te maken? Wat was er toen aan de hand?
  • Wanneer was dat? Wat hebt u toen gedaan?

Actuele gedachten en directe plannen voor de toekomst

  • Hoe is het nu voor u?
  • Hoe ziet de toekomst? Ziet u nog enige toekomst?
  • Wat gaat u doen als u straks weer thuis bent [of:] als ik weg ben?

Onderzoek bij (vermoeden van) suïcidaliteit

Psychiatrische beoordeling

Belastende (beperkende) en beschermede factoren ('risicofactoren' selectie):

Suïcidale gedachten /gedragingen

  • Suïcidale ideatie (nu of in het verleden)
  • Suïcidale plannen (nu of in het verleden)
  • Eerdere suïcidepogingen
  • Dodelijkheid van de suïcide plannen of -pogingen
  • Suïcide intentie

Psychiatrische diagnosen

  • Schizofrenie of psychotische stoornis
  • Stemmingsstoornis
  • Eetstoornis
  • Angststoornis
  • Middelenafhankelijkheid (alcohol/ drugs)
  • Cluster B persoonlijkheidsstoornissen (i.h.b. borderline)
  • Comorbiditeit van as I en as II stoornissen

Lichamelijke ziekten

  • Neurologische aandoeningen*
  • Oncologische aandoeningen
  • HIV/AIDS
  • Chronische pijn
  • Functionele aandoeningen

Psychosociale kenmerken

  • Gebrek aan sociale steun (inclusief het alleen wonen)
  • Werkloosheid
  • Verlies van sociaaleconomische status
  • Slechte verstandhouding met familieleden
  • Huiselijk geweld
  • Recente stressvolle levensgebeurtenissen
  • Detentie

Trauma’s in de kindertijd

  • Seksueel en /of lichamelijk trauma
  • Genetische en familiale aspecten
  • Suïcide in de familie (voornamelijk eerstegraads verwanten)
  • Psychiatrische stoornissen in de familie (o.a. middelenafhankelijkheid)
Rapporteer
Wilsonbekwaamheid

De beoordeling of iemand wilsbekwaam is om te beslissen over noodzakelijke medische behandeling, is voorbehouden aan een arts. 

Veiligheid, somatische behandeling,
setting
  • Professionals moeten oog hebben voor de directe noodzaak van behandeling van de somatische toestand.
  • Professionals moeten oog hebben voor het verhinderen van de toegang tot middelen waarmee iemand zich zou kunnen beschadigen.
  • Professionals moeten kunnen rekenen op bijstand van hulpdiensten (politie, brandweer, ambulance). In zorginstellingen moeten professionals daarnaast een beroep kunnen doen op collega’s en indien aanwezig op beveiligingspersoneel.
  • Als de veiligheid van de patiënt niet gegarandeerd is, kunnen onvrijwillige opname en dwangmaatregelen nodig zijn. Het handelen moet allereerst gericht zijn op de veiligheid; direct daarna op de juridische afhandeling en herstel van wederkerigheid in de  behandelrelatie.
  • Suïcidaal gedrag kent een wisselend beloop. Het onderzoek naar de suïcidale toestand moet geregeld herhaald worden.
  • Let op tijdens transitiemomenten (bij  overplaatsing naar een andere behandelsetting en bij ontslag) en maak goede afspraken in het veiligheidsplan, signaleringsplan of behandelplan (zie ‘behandeling’).
Contact maken

Zeker bij geïntoxiceerde patiënten of bij ernstig somatisch zieke patiënten kan het onderzoek niet of niet volledig mogelijk zijn. Dan moet het verzamelen van meer complete informatie uitgesteld worden tot een later moment en/of de informatie moet via naasten verkregen worden. Veiligheid en continuïteit van zorg kunnen op dat moment eerste prioriteit zijn.

Betrek naasten
  • Streef naar instemming van patiënt (en diens naasten) met het betrekken van de naasten bij de zorg.
  • Bij wilsonbekwaamheid moet altijd de (wettelijk) vertegenwoordiger betrokken worden.
  • De mate waarin naasten bij de zorg betrokken kunnen worden, is afhankelijk van hun draagkracht en bereidheid.
  • Weeg het recht op privacy en het beroepsgeheim af tegen veiligheid en mogelijk ernstig nadeel door het (niet) bij de zorg betrekken van naasten.
  • De patiënt moet de mogelijkheid hebben om vertrouwelijke zaken met uitsluitend de onderzoeker te bespreken.
  • Bij jongeren is het sterk aan te bevelen om vooral de ouders bij de zorg te betrekken
  • Bij kinderen jonger dan 12 jaar moeten ouders die het ouderlijke gezag hebben betrokken worden. Jongeren tussen 12 en 16 jaar hebben met de ouders een gedeeld recht op het sluiten van een behandelovereenkomst. Vanaf 16 jaar is de instemming van de ouders wettelijk niet meer noodzakelijk.
Screening suïcide-risico inschatten

Gebruik een hiërarchie van oriënterende vragen, oplopend van algemeen naar specifiek, bijvoorbeeld: 

  • Hoe gaat het met u?
  • Hoe ziet u de toekomst op dit moment?
  • Ziet u voor zichzelf nog enige toekomst?
  • Hebt u wel eens het idee dat het leven niet meer de moeite waard is?
  • Denkt u wel eens aan de dood; wat zijn dat voor gedachten?
  • Denkt u wel eens dat u een einde aan uw leven  zou willen maken? Bij aanwijzingen voor suïcidegedachten moet de inhoud  zo concreet mogelijk worden nagevraagd.

Gedachten en gebeurtenissen die aanleiding waren voor het onderzoek

  • Hebt u gedachten aan zelfmoord? Denkt u dat u dood beter af bent?
  • Hebt u plannen om zelfmoord te plegen?
  • Hoe zien die plannen er uit? Welke methoden hebt u overwogen?
  • Welke voorbereidingen hebt u getroffen?
  • Hoeveel haast hebt u om uw plannen uit te voeren?

Na een suïcidepoging

  • Hoe was de situatie? (doorvragen)
  • Wat hebt u gedaan? (doorvragen)
  • Wat waren uw gedachten daarbij? (doorvragen)

Recente voorgeschiedenis

  • Hoe lang speelt dit al? Hoe was dit in de laatste weken?
  • Hoe vaak had u deze gedachten? Hoe vaak per dag (tienmaal, honderdmaal? Meer nog?)
  • Hebt u terugkerend kwellende gedachten? Wat denkt u op zo’n moment?
  • Wat zijn aanleidingen voor u om zo te denken?
  • Hoeveel tijd bent u per dag bezig met deze gedachten? (Vier uur? Acht uur? Meer nog?)
  • Hebt u plannen gehad of gemaakt om uzelf iets aan te doen?
  • Hebt u geprobeerd om een einde aan uw leven te maken?

Ruimere voorgeschiedenis

  • Bent u wel eens eerder zo wanhopig geweest?
  • Hebt u ooit eerder een periode gehad waarin u deze gedachten gehad? Wat was er toen aan de hand?
  • Hebt u ooit eerder geprobeerd een einde aan uw leven te maken? Wat was er toen aan de hand?
  • Wanneer was dat? Wat hebt u toen gedaan?

Actuele gedachten en directe plannen voor de toekomst

  • Hoe is het nu voor u?
  • Hoe ziet de toekomst? Ziet u nog enige toekomst?
  • Wat gaat u doen als u straks weer thuis bent [of:] als ik weg ben?

Onderzoek bij (vermoeden van) suïcidaliteit

Psychiatrische
beoordeling

Belastende (beperkende) en beschermede factoren ('risicofactoren' selectie):

Suïcidale gedachten /gedragingen

  • Suïcidale ideatie (nu of in het verleden)
  • Suïcidale plannen (nu of in het verleden)
  • Eerdere suïcidepogingen
  • Dodelijkheid van de suïcide plannen of -pogingen
  • Suïcide intentie

Psychiatrische diagnosen

  • Schizofrenie of psychotische stoornis
  • Stemmingsstoornis
  • Eetstoornis
  • Angststoornis
  • Middelenafhankelijkheid (alcohol/ drugs)
  • Cluster B persoonlijkheidsstoornissen (i.h.b. borderline)
  • Comorbiditeit van as I en as II stoornissen

Lichamelijke ziekten

  • Neurologische aandoeningen*
  • Oncologische aandoeningen
  • HIV/AIDS
  • Chronische pijn
  • Functionele aandoeningen

Psychosociale kenmerken

  • Gebrek aan sociale steun (inclusief het alleen wonen)
  • Werkloosheid
  • Verlies van sociaaleconomische status
  • Slechte verstandhouding met familieleden
  • Huiselijk geweld
  • Recente stressvolle levensgebeurtenissen
  • Detentie

Trauma’s in de kindertijd

  • Seksueel en /of lichamelijk trauma
  • Genetische en familiale aspecten
  • Suïcide in de familie (voornamelijk eerstegraads verwanten)
  • Psychiatrische stoornissen in de familie (o.a. middelenafhankelijkheid)
Rapporteer
Wilsonbekwaamheid

De beoordeling of iemand wilsbekwaam is om te beslissen over noodzakelijke medische behandeling, is voorbehouden aan een arts. 

Over ons

'De beste zorg voor nu en in de toekomst'



Omdat ieder mens de beste zorg verdient, legt het UMC Utrecht de lat voortdurend hoog. Het resultaat: vernieuwende, toonaangevende behandelingen die beantwoorden aan de zorgbehoeften van nu en de toekomst. De bijzondere kennis die hiervoor nodig is, ontwikkelen we samen met patiënten(organisaties) en diverse partners. In teamverband werken we aan oplossingen voor grote, medische vraagstukken. Per individuele patiënt wordt gekeken welke behandeling bij hem of haar past. Alles wat wij doen, is erop gericht om mensen gezond te maken en te houden. En waar mogelijk ziekte te voorkomen.

Contact

U kunt algemene informatie opvragen over
het UMC Utrecht via:

E-mail info@umcutrecht.nl of via
Telefoonnummer 088 75 555 55
Website www.umcutrecht.nl

of vul het contactformulier hieronder in:
Vul je naam in
Vul een correct e-mailadres in
Vul een opmerking in
Bedankt, je bericht is verzonden.
Er ging iets mis met het verzenden van het formulier. Probeer het opnieuw.

Zoeken

Zoek via een zoekterm naar een pagina binnen deze publicatie.
Vul minimaal 3 karakters in.

UMC Utrecht

Bekijk hier alle publicaties die over en door het UMC Utrecht gemaakt zijn.

Over Epilepsiechirurgie
Slaapproblemen
Het UMC Utrecht in 2019
Overview Infection & Immunity 2019
FAG_PAG
Jaaroverzicht Genetica 2019
Zwanger van een (te) kleine baby
Voeding voor uw baby
Telebaby
Borstvoeding
Open ductus Botalli
Neonatale convulsies
Necrotiserende enterocolitis (NEC)
Idiopathic respiratory distress syndrome
Bronchopulmonale dysplasie
Fototherapie
Vaginale kunstverlossing
Zwangerschap & Bevalling
Sterilisatie
SSRI medicatie tijdens en na de zwangerschap
Opname op afdeling verloskunde
Keizersnede
Inleiding van de bevalling
Tweeling-zwangerschap en andere meerlingen
Serotien, zwangerschap van meer dan 40 weken
Flesvoeding
Hoge bloeddruk, pre-eclampsie en HELLP syndroom tijdens en na de zwangerschap
Totaalruptuur
Gebroken vliezen tijdens de zwangerschap
Voeding voor de zwangere
Pijnbestrijding tijdens de bevalling
Wanneer contact opnemen en wat neem je mee voor de bevalling
Testen op HIV
Groep-B streptokok in de zwangerschap
Zwangerschapscholestase
Rechten in de zorg
Het maatschappelijk werk van het WKZ geboortecentrum
Premature weeën en premature geboorte
Stuitligging en versie
Zwanger en diabetes
Schildklierafwijkingen in de zwangerschap
Anesthesie bij een keizersnede
Bloedverlies tijdens een gevorderde zwangerschap
De baby voelen bewegen tijdens de zwangerschap
Bekkenpijn en bekkeninstabiliteit tijdens de zwangerschap
Beleidsplan Psychiatrie 2020
Weer thuis na de bevalling
Myomen (tijdens de zwangerschap)
Bloedgroep, rhesusfactor en irregulaire antistoffen
Kliniek A2 jeugd
Rigiditeit
Kliniek A3: Diagnostiek en psychose
Ruggenprik en toediening medicijnen
Perfectionisme
Duurzaamheid ervaringsverhalen
Jaarbeeld Urologie 2018
Diagnosedag in het Spieren voor Spieren kindercentrum
Samenwerkingen, juli 2019
Zorglijn A2 Acuut en Intensief Volwassenen
Het UMC Utrecht in 2018
Hersenbloeding bij een pasgeborene
Jaarbeeld 2018, Julius Centrum
Zwanger en een hoge body-mass index (BMI)
Research Code
Verpleegkundige kwaliteitsindicatoren
Over epilepsiechirurgie
Autisme
Beleidsplan Psychiatrie 2019
ODD en CD bij kinderen
Zorg en revalidatie na een Hersenbloeding
Vaktherapie
ADHD en Autisme Spectrum Stoornis in het onderwijs
Klinische behandeling bij ontwikkelingsstoornissen
Zorg bij traumatisch hoofd- en of hersenletsel
Medicatie bij ADHD
ADHD
Een hersentumor: onderzoek, opname, operatie en uitslag
Stemmen horen
Zorg en herstel bij een operatie aan de wervelkolom
Fysiotherapeutische adviezen bij een operatie aan de onderrug
Verpleegafdeling Affectieve en psychotische stoornissen
Fysiotherapeutische adviezen bij een operatie aan nek
Zorg en revalidatie na een herseninfarct
Polikliniek afdeling Psychiatrie
Dagdiagnostiek polikliniek Neuromusculaire Ziekten
Stemmen horen Jeugd
Elektroconvulsietherapie
Richtlijn Suïcide-preventie
Kwaliteitsstatuut afdeling Psychiatrie
Polikliniek Ontwikkelingsstoornissen
Zorgprogramma Prikkelverwerking
Meedoen aan onderzoek op de afdeling psychiatrie
Eendagsdiagnostiek
Banquetinggids 2020
Jaarbeeld Genetica 2018
Jaarbeeld OR 2017
Jaarbeeld Urologie 2017
Jaarbeeld Hart & Longen 2017
Jaarbeeld Vrouw & Baby 2015-2017
Het UMC Utrecht in 2017
Jaarbeeld Julius Centrum 2017
IT Board 2017
Jaarbeeld Genetica 2017
Jaarbeeld Urologie 2016
Jaarbeeld Cancer Center 2017
Innovatie in uitvoering
2016 in beeld, UMC Utrecht